آفتاب ایرونی

این وب لاگ با هدف ایجاد مرکزیتی برای اطلاع رسانی و ایجاد ارتباط در محیط مجازی برای مدیران،مشاوران، متخصصین و پژوهشگران جهت هم افزایی و اثر گزاری در این حوزه مدیریت ایجاد شده است.و شامل یادداشت های از مدیریت فناوری اطلاعات، بانکداری، مدیریت اجرایی،مدیریت استراتژی، مدیریت برند، مدیریت روابط عمومی،مدیریت دانش، تعالی سازمانی، بهره وری، کارآفرینی، روانشانسی، اجتماعی و خانواده می باشد. و آفتاب ایرونی اشاره به اندیشه و قدرت مدیران و متخصصین ایرانی دارد.

مثال‌هایی از کاربرد بیوتکنولوژی در صنعت نفت
ساعت ٢:۳٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/۱٢  کلمات کلیدی: نفت و گاز ، بیوتکنولوژی

استفاده از بیوتکنولوژی درصنعت نفت، مبحث نسبتاً جدیدی می‌باشد که در سال‌های اخیر در دنیا مطرح شده است. در مطلب زیر، مهندس محبعلی، رئیس واحد میکروبیولوژی پژوهشگاه صنعت نفت، به تشریح توانمندی‌های بیوتکنولوژی در این صنعت پرداخته است: 
در ارتباط با کاربرد بیوتکنولوژی در صنعت نفت می‌توان دو جنبه را مدنظر قرار داد

نمونه بارز از بحث ارتقای کمی، موضوع MEOR یا Microbial Enhanced Oil Recovery می‌باشد. مبحث ظریف‌تر در استفاده از توانمندی‌های بیوتکنولوژی در صنعت نفت، ارتقای کیفی محصولات نفتی می‌باشد؛ چون جنبه‌های مختلفی در این زمینه وجود دارد که هرکدام ظرافت‌های خاص خود را می‌طلبد. از مهمترین این جنبه‌ها می‌توان به حذف هترو اتم‌های گوگرد و نیتروژن اشاره نمود. در ذیل به بحث پیرامون هر یک از مباحث فوق پرداخته می‌شود:

1- ارتقای کمی 2- ارتقای کیفی 

1- استفاده از MEOR در ازدیاد برداشت از مخازن نفت



MEOR در واقع افزایش برداشت از مخازن نفتی با استفاده از میکروارگانیسم‌ها می‌باشد. از آنجایی که پس از استخراج اولیه و ثانویه نفت، قسمت اعظم آن (حدود 80 درصد) در چاه‌ها باقی می‌ماند. لذا روش‌های مختلفی به منظور استخراج مابقی نفت بوجود آمده است که از آن جمله می‌توان از MEOR نام برد.




از آنجایی که شرایط فیزیکی چاه‌های نفت با هم فرق می‌کند، نمی‌توان برای همه آنها از یک نوع میکروارگانیسم استفاده کرد. لذا برای هر چاه بایستی میکروب خاص خود را بکار برد.

همچنین اهمیت استفاده از MEOR در چاه‌های کم‌عمق بدلیل دمای کمتر مخازن، بیشتر است.به‌عنوان مثال در آمریکا چون عمق چاه‌های نفت کم است، MEOR کاربرد زیادی می‌تواند داشته باشد. ولی شرایط استفاده از MEOR در مخازن نفت کشور ما به علت عمق بیشتر که طبیعتاً دمای بیشتری هم دارد حادتر می‌باشد و استفاده از میکروب‌ها را مشکل‌تر می‌سازد. لذا در این مورد بایستی به دنبال باکتری‌های مقاوم به حرارت گشت. به عامل محدودکننده دما باید فاکتورهای افراطی دیگر از جمله فشار، نمک و ... افزود.

1-1- شرایط فیزیکی چاه‌های نفت، عامل محدودکننده استفاده از MEOR
2- بکارگیری میکروارگانیسم‌ها برای حذف گوگرد و نیتروژن از ترکیبات نفتی


حدود 50 سال است که میکروبیولوژیست‌ها در زمینه حذف ترکیبات هتروسایکلیک و از جمله هترواتم گوگرد از برش‌های نفتی مشغول به تحقیق می‌باشند. اولین پتنتی که در این زمینه وجود دارد، مربوط به تحقیقات زوبل (Zobel) در اوایل دهه 1950 میلادی می‌باشد. تحقیقات در این زمینه ادامه یافت تا اینکه در سال 1989 مسیر 4S در زمینه تجزیه ترکیبات گوگردی توسط دکتر کیلبین (kilbane) در مؤسسه I.G.T (Institute Of Gas Technology) آمریکا، شناسایی شد.

لازم به‌ذکر است که در این مسیر، باکتری‌ها بطور کاملاً اختصاصی و بدون صدمه به اسکلت کربنه، گوگرد را از ترکیب مدل (دی بنزوتیوفن) جدا کرده و رها می‌سازند. محصول نهایی این واکنش منوهیدورکسی‌بی‌فنیل است که در نفت و برش آلی حل شده و در نتیجه ضمن حفظ ارزش حرارتی سوخت، مرحله جداسازی نیز در رآکتور راحت‌تر انجام می‌گیرد. پتنت این مسیر به شرکت Energy Biosystem فروخته شد و این شرکت از آن موقع به‌بعد در زمینه گوگردزدایی از گازوئیل کار کرده است. بعدها این شرکت به ENCHIRA تغییر نام داده است که طی 2 تا 3 سال اخیر، زمینه فعالیت خود را به کار بر روی بنزین نیز شیفت داده است. از جمله کشورهای دیگری که در زمینه گوگردزدایی مشغول به تحقیق می‌باشند، ژاپن، کره و کشور ما می‌باشند.

در رابطه با حذف هترواتم ازت، موضوع بسیار جدیدی است. مسیر 4N نیز توسط دکتر کیلبین شناسایی و کشف شده است. طی این مسیر، ازت از ترکیبات جدا شده و O2 جای آن قرار می‌گیرد که ضمن حذف N2، سوخت نیز بهتر می‌سوزد.


3- استفاده از میکروب‌ها جهت تولید برش‌های نفتی


در این مبحث از میکروارگانیسم‌ها در تولید برش‌های نفتی از منابع تجدید شونده، استفاده می‌شود. مثلاً جبلک‌های میکروسکوپی خاصی کشف شده‌اند که با استفاده از نور و CO2، برش نفتی تولید می‌کنند. جلبک‌هایی را یافته‌اند که 60 تا 70 درصد از جرم سلولی آنها را روغن تشکیل می‌دهد و یا جلبک‌هایی را یافته‌اند که در محیط‌کشت خود، برش نفتی تولید می‌کنند. بنابراین از این طریق می‌توان اولاً سوخت تمیزی را تولید کرد که نیازی به پالایش آنچنانی و در نتیجه تحمیل هزینه گزاف ندارد، ثانیاً نفت را از منابع تجدیدشونده‌ای تولید کرد که انطباق بیشتری با محیط داشته و آلودگی آن کمتر باشد و ثالثاً برش خالص و خاصی را از این طریق تولید کرد. در این رابطه مهندسی ژنتیک نقش بحرانی و حساسی دارد.


4- فرق بیوکراکینگ با تولید برش‌های خالص به طریق میکروبی


در بیوکراکینگ، ترکیبات بزرگتر و بخصوص ترکیبات پارافینی شکسته شده و ترکیبات کوچکتری بوجود می‌آید که در نتیجه آن وزن مولکولی برش نفتی تغییر یافته و ناروانی، کاهش می‌یابد و در نتیجه سوخت بهتر می‌سوزد. در حالی‌که تولید برش‌های خالص نفتی مقوله دیگری است که در بالا ذکر شد.



از آنجایی‌که مرتباً وابستگی صنعت در کشورهای مختلف، به نفت بیشتر می‌شود و درآینده، کشورهای تولیدکنندة نفت از جمله کشور ما، با کاهش ذخایر نفتی مواجه خواهند شد، لذا در آن زمان اگر ما تکنولوژی استفاده از MEOR را در اختیار داشته باشیم، می‌توانیم از منابعی که در حال حاضر در دسترس نیستند، استفاده نماییم. لازم به‌ذکر است که حدود 80 درصد ذخایر نفت که پس از استخراج اولیه و ثانویه در مخازن باقی می‌ماند، عملاً قابل استفاده نمی‌باشد که می‌توان با استفاده از روش‌های بیوتکنولوژی، این نفت باقیمانده را استخراج کرد.

در زمینة گوگردزدایی نیز اگر ما بتوانیم در مقیاس صنعتی از بیوتکنولوژی استفاده کنیم، مشکل آلودگی هوا را در شهرهای کشور، حل خواهیم کرد. از آنجایی‌که میزان گوگرد در برش‌های نفتی ما بسیار بالاست و با استانداردهای رو به رشد جهانی مغایرت دارد، استفاده از فرآورده‌های نفتی، مشکلات زیست‌محیطی فراوانی را برای ما به‌وجود خواهد آورد و در صورتی‌که به حل آنها نپردازیم، ‌در آینده مجازات‌های ناشی از نقض قوانین زیست‌محیطی بین‌المللی و همچنین درخواست افکار عمومی، گریبانگیر ما خواهد شد. 

منبع +

آفتاب ایرونی را از اینجا دنبال کنید:

FEED